ترکیبات گیاهی مؤثر در درمان شوره ی سر:

   

ترکیبات گیاهی مؤثر در درمان شوره ی سر:

دکتر مینا حیاتی (داروساز)
 اوسطوخودوس:
اوسطوخودوس یکی از متنوع ترین گیاهان از لحاظ دارویی- درمانی است .
روغن اوسطوخودوس خاصیت ضدعفونی کنندگی ،  ضد باکتری، ضد التهاب، و باعث کاهش درد و خارش می شود.
دو ترکیب به نام، linalool, linalyl aldehyde که در روغن اوسطوخودوس وجود دارند، با مهار واکنش هورمونی، که باعث ایجاد درد و التهاب می شود، به تسکین التهاب و درد کمک می کند .
همچنین گیاه اوسطوخودوس یک گیاه آرامش بخش و ضد افسردگی و استرس است و این به خاصیت آروماتیکی ترکیبات آن بر می گردد و این گیاه را معطر می کند  و باعث بهتر شدن خلق و خو می شود، بهتر است از این گیاه هنگام ماساژ استفاده شود، زیرا در هنگام ماساژ هورمون اندورفین ترشح می شود و بوی اوسطوخودوس به ترشح آن کمک می کند و آرامش را به همراه دارد . همچنین در مکانیسم نوروفیزیولوژی (عملکرد سیستم عصبی) هم باعث افزایش ترشح دوپامین و سروتونین می شود ، بااثر آنزیم دوپامین بتا هیدروکسیلاز بر روی دوپامین، نورو آدرنالین تولید می شود و فنیل اتانول آمین N متیل ترانسفراز با اثر بر روی نوروآدرنالین باعث تولید آدرنالین می شود و این باعث کاهش استرس و پریشانی می . سروتونین هورمون ضد استرس است و باعث شادی می شود . با مهار استرس سیستم ایمنی بدن قوی شده و بدن می تواند در برابر قارچ ها و عفونت ها مقابله کند و به این ترتیب به درمان شوره ی سر کمک می کند .
 اسطوخودوس
 آلو ورا (Aloe vera ):
آلو ورا یک گیاه شیره داراست و برگ های تیز دارد که بومی ناحیه ی جنوب و شرق آفریقا می باشد .
آلو ورا در درمان شوره ی سر مؤثر است . آلو ورا حاوی مواد معدنی از جمله مس، سدیم، منگنز و پتاسیم و همچنین شامل ویتامین ها، به عنوان مثال، ویتامین B12 که در ساخت DNA مؤثر است و ویتامین های A, C و E است که خاصیت آنتی اکسیدانی دارد که از رادیکال های آزاد که سلول ها را تخریب می کند، محافظت می کند، تشکیل شده است .
آلو ورا خاصیت ضد التهابی و ضدعفونی کنندگی  دارد، به این ترتیب که با تمیز کردن منافذ بیرونی پوست باعث گندزدایی می شود .
خاصیت ضد التهابی آلو ورا که به خاطر مواد معدنی و ویتامین های موجود در آن است ، باعث کاهش پوسته ها یا فلس های موجود در سر شده و باعث مهار خارش می شود . برادی کیناز ها آنزیم های آلو ورا است که باعث کاهش التهاب می شود .
همچنین آلو ورا حاوی آلوئین است  که باعث تحریک ساخت آنزیم هایی که در رشد مو مؤثر است می شود  و باعث افزایش رشد مو می شود . همچنین آلو ورا چرخه ی رشد مو را در فولیکول ها تجدید می کند که باعث به وجود آمدن مو های سالم و با طراوت می .
گیاه آلو ورا باعث تقویت و افزایش جریان خون در ناحیه ی فولیکول های مو می شود و در نتیجه باعث به وجود آمدن مو های ضخیم تر و سالم تر می شود .
یکی دیگر از علل شوره ی سر، ساخت و ترشح بیش از حد چربی از غدد چربی ساز پوست است، و آلو ورا باعث تنظیم و منظم کردن ساخت و ترشح چربی از این غدد می شود و همچنین باعث تنظیم pH محیط پوست می شود  و مانع از رشد قارچ هایی می شود که در محیط اسیدی رشد می کند . با توجه به مطالب گفته شده آلو ورا باعث درمان شوره ی سر می شود.
 آلوئه ورا

آویشن ( thyme ):
گیاه thyme به نام Thymus vulgaris شناخته شده است و یک گیاه همه ساله و بومی ناحیه ی مدیترانه است و دارای برگ های معطر می باشد.
از آویشن برای درمان عفونت های پوستی استفاده می شود . آویشن حاوی carvacrol که یک  monoterpenoid phenol  است با فرمول تجربی C6H3CH3(OH)(C3H7)، که خاصیت آنتی اکسیدانی دارد ، است. همچنین آویشن حاوی rosmarinic acid  است که خاصیت ضد باکتری و ضد قارچی دارد . 
خاصیت ضد قارچی و ضد باکتری  آویشن می تواند قارچ ها یا باکتری ها را از بین ببرد  و به درمان شوره ی سر که ناشی از قارچ مالاسسزیا است کمک می کند .

 آویشن

 رزماری:
روغن رزماری خاصیت ضد ویروسی، ضد التهاب  و ضد میکروبی دارد. خاصیت ضد میکروبی آن به خاطر ترکیبات موجود در رزماری می باشد از جمله: camphor (18.9%), verbenone (11.3%), a-pinene (9.6%), beta-myrcene (8.6%), 1,8-cineole (8.0%), and beta-caryophyllene (5.1%). (61).
روغن رزماری باعث افزایش جریان خون در پوست شده، و افزایش رساندن مواد مغذی به سلول های پوست سر را به همراه دارد که باعث ساخت سلول های تازه شده  و در نتیجه کاهش پوسته ها و فلس های موجود در پوست سر، که یکی از علل شوره ی سر می  باشد را به همراه 
عامل دیگر در ایجاد شوره سر، ساخت بیش از حد چربی از غدد چربی ساز است.
رزماری برای موهای روغنی استفاده می شود زیراباعث تعادل در عملکرد غدد چربی ساز و تمیز کردن و پاک کردن سر از روغن اضافی می شود و به در نتیجه کمک به درمان شوره ی سر می کند .
رزماری باعث از بین رفتن مخمر ها روی پوست سر شده و از فعالیت آن ها جلوگیری می کند و باعث درمان شوره ی سر می شود .
رزماری دارای خواص ضد قارچی  و عفونت زدایی است  و کمک به درمان خارش سر که یکی از عوارض شوره ی سر است، می کند  زیرا رزماری حاوی روغن های فرار و لسید فولیک است که دارای خاصیت عفونت زدایی و گندزدایی است و باعث بستن یا تنگ کردن منافذ پوست سر شده که شانس نفوذ عفونت به داخل منافذ پوست را کم می کند و محیط سر را مرطوب کرده و از خشکی پوست سر، که یکی از عوارض شوره سر می باشد، جلوگیری می کند.
استرس بر شوره ی سر تأثیر می کذارد، با وجود اینکه شرط اصلی آن نیست. افرادی که زیر فشار استرس هستند معمولأ سیستم ایمنی ضعیفی دارند و به همین علت نمی تواند بر علیه قارچ pityrosporum ovale که قارچ عامل شوره ی سر است، مقابله کند و این خود، مشکل را برای رهایی از شوره ی سر، افزایش می دهد .
یکی از خواص درمانی رزماری به خاصیت آروماتیکی آن بر می گردد . بوی معطر رزماری ناشی از خاصیت آروماتیکی آن است که باعث به کار انداختن سیستم ایمنی و تحریک سیستم عصبی می شود که این باعث آرامش روحی و کاهش خستگی روحی و جسمی و کاهش استرس می شود ، به این ترتیب با مهاراسترس سیستم ایمنی قوی تر شده و می تواند بر علیه قارچ pityrosporum ovale مقابله کند و به درمان شوره ی سر کمک کند .

رزماری

روغن درخت چای ( tea tree oil):
 
روغن درخت چای یک روغن ضروری در برگ درخت استرالیای Melaleuca alternifolia است و در درمان شوره ی سر استفاده می شود.
روغن درخت چای خاصیت گندزدایی و ضدعفونی کنندگی، ضد التهاب ، ضد سرطان ، ضد ویروس  و ضد میکروبی و قارچی  دارد.
روغن درخت چای ضد عفونی کننده است و در بردارنده ی موادی است که به نام ترپن ها ( هیدروکربن های موجود در اسانس ها به فرمول C10H16 (76)) شناخته شده اند و این مواد به بالاترین لایه ی پوست سر نفوذ کرده و باعث ضد عفونی و گندزدایی پوست سر می شود .
Terpinen-4-ol که یکی از اجزای روغن درخت چای است ، می تواند التهاب ایجاد شده را با کاهش هیستامین های آزاد شده از مونوسیت ها مهار کند . روغن درخت چای با اثر بر روی قارچی به نام Pityrosporum ovale ، که قارچ طبیعی پوست است، و غشای مخاطی آن، باعث مهار شوره ی سر می شود.
خاصیت ضد میکروبی روغن درخت چای به ترکیبات اصلی آن از جمله  Terpinen-4-olو –terpinolα نسبت داده شده است  و همچنین اثر متقابل ساختار های آبگریز باکتری نقش کلیدی و مهمی را در عملکرد ضد میکروبی هیدروکربن ها ایفا می کند.  عوامل ضد میکروبی روغن درخت چای روی اجزای سازنده ی سلول اثر کرده و تأثیر کمتری روی فاز ثابت رشد در چرخه ی سلولی دارد . اجزای سازنده ی روغن درخت چای باعث تجزیه ی سلول های قارچ شده به این ترتیب که باعث تحریک ترشح آنزیم های هضم کننده ی غشای سلول می شود و در نتیجه باعث تحریک تجزیه ی سلول می شود  و همچنین اثر روغن درخت چای بر روی قارچ باعث افت یون پتاسیم و مهار تنفس می شود.pinene –α باعث مهار فعالیت میتوکندری قارج می شود و در پی آن باعث مهار تنفس می شود و در نتیجه باعث مرگ مخمر می شده و شوره ی سر درمان می شود.
مقدار حداقل غلظت مهار کننده ی[1] روغن درخت چای که قارچ M.alternifola به آن حساس است و روی آن اثر می گذارد، از 2,223.0 to 4,450.0
icrograms/ml
 متنوع است. مخمر چربی دوست به نام M.furfur حساس ترین مخمر تسبت به روغن درخت چای است و مقدار حداقل غلظت مهار کنندگی روغن درخت چای در مقابل M.furfur بین 556,2  و 4,450.0 micrograms/ ml ( میانگین 1,261.5 micrograms/ml )، است .
                                                                    غلظت خیلی زیاد از روغن درخت چای سمی است و باعث سوزش پوست می شود.

 تی تری

مکانیسم ترکیبات شیمیایی موثر در درمان شوره ی سر:

 کتوکونازول

         کتوکونازول اثر ضد قارچی خود را از طریق مهار آنزیم سیتوکروم P-450 اعمال می کند ، با مهار این سیتوکروم، تولید ارگسترول که یک جزء حیاتی در غشای سلولی قارچ است، مهار می گردد .
         آزول ها در برابر قارچ ها توکسیسیته ی ( مسموم کنندگی ) انتخابی دارند، زیرا با سنتز ارگوسترول، که استرول منحصر به فرد غشای سلولی قارچ ها می باشد، تداخل می نماید. آزول ها با مهار ارگوسترول، نفوذ پذیری غشای سلول قارچ را مختل می کند  و مانع از فعالیت مخمر می شود و در نتیجه سلول های جوان کمتری در پوست ساخته می شود و از ایجاد فلس جلوگیری می کند .

 پیروکتون الامین
          پیروکتون الامین با نام شیمیایی: 1- هیدروکسی- 4 - متیل- 6- (2،4،4 تری متیل پنتیل )- 2- (1 H) پیریدینون.

 فرمول تجربی: C14H23NO2.C2H7NO  
                    پیروکتون الامین یک ترکیب فعال در درمان شوره ی سر است، باعث تسکین التهاب پوست سر و با مهار رشد قارچ باعث کاهش تشکیل فلس های موجود در پوست می شود. پیروکتون الامین را با نام پیروکتون اتانول آمین هم می شناسند

پیروکتون الامین عملکردی شبیه به سیکلوپیروکس دارد، به این ترتیب به مکانیسم عمل سیکلوپیروکس می پردازیم، که یک ترکیب ضد قارچی می باشد. بعد از جهش و تأثیر داروی سیکلوپیروکس بر روی قارچ، به این نتیجه رسیدند که سیکلوپیروکس با اثر بر تقسیم سلولی و انتقال مواد در داخل سلول ( مهارکانال NaKATPase که باعث انتقال سدیم و پتاسیم از عرض غشاء می شود )، اثر مهاری خود را در رشد سلول قارچ اعمال می کند و رشد متوقف می شود و همچنین میل ترکیبی سیکلو پیروکس به فلز های 3 ظرفیتی با بار مثبت زیاد است و با
آن فلز ها ترکیب شده و در نتیجه آنزیم هایی که برای فعالیت به این فلز ها نیاز دارند فعالیت خود را از دست داده و رشد قارچ متوقف می شود.
سیکلو پیروکس با نفوذ به عمیق ترین لایه ی پوست، غشای موکوزی، اثر ضد التهابی خود را اعمال می کند، به این ترتیب که سلول هایی که در حال فرسایش هستند با آزاد کردن [1]ROS ) باعث تخریب DNA، اکسایش اسید امینه در پروتئین ها، اکسایش اسید چرب اشباع نشده در لیپید ها و اکسایش آنزیم ها که در نتیجه ی اکسایش کو فاکتورهای آن به وجود می آید و در نتیجه باعث تخریب ساختار سلول و تسکین التهاب می شود .

سالیسیلیک اسید

فرمول تجربی: C7H6O3
         سالیسیلیک اسید یک بتا هیدروکسی اسید ( یک ترکیب آلی است که شامل گروه کربوکسیلیک اسید است) است و با عامل کراتولیتیکی ( لایه بر داری از پوست ) که با تکیه بر حذف پوسته های سخت و ضخیم باعث درمان شوره ی سر می شود  به این ترتیب که: چسبندگی و اتصال بین سلول های کورنئوسیت را کاهش می دهد، سلول های کورنئوسیت در لایه ی استراتوم کورنئوم (خارجی ترین لایه ی پوست ) وجود دارد، و همچنین باعث افزایش ترشح دسموژلین ( که در شکل گیری دسموزم، که باعث اتصال سلول های اپیتلیال میشود، نقش دارد.) و از هم پاشیدگی دسموزم می شود به این ترتیب باعث لایه برداری از پوست می شود .  سلول های کورنئوسیت در لایه ی اپیتلیال.همچنین سولفور و سالیسیلیک اسید باعث نرم شدن لایه ی خارجی پوست که ضخیم شده است می شود و باعث مهار چرخه ی سلولی شده و از به وجود آوردن سلول ها ی مرده جلوگیری می کند و مانع از تشکیل فلس می شود.

 سلنیوم سولفید
سلنیوم سولفید با مهار تقسیم سلولی سلول های اپیدرم ( روپوستی) فعالیت می کند .

چرخه ی سلولی 5 مرحله دارد:

1)       نخستین مرحله ی رشد ( G1 ): سلول در این مرحله به سرعت رشد می کند و بزرگ می شود.

2)       مرحله ی سنتز ( S): طی این مرحله، DNA همانندسازی می کند. همانند سازی DNA فرایندی است که طی آن یک مولکول DNA دو مولکول  DNA که کاملأ شبیه یکدیگرند، ساخته می شود (20).

3)       دومین مرحله ی رشد (G2 ): طی این مرحله، تمهیدات لازم برای تقسیم هسته فراهم میشود و همانند سازی میتوکندری و دیگر اندامک ها صورت می گیرد .

 4)       میتوز: فرایندی است که طی آن هسته ی سلول به دو هسته تقسیم می شود.

 5)       سیتوکینز: فرآیندی که طی آن سیتوپلاسم سلول تقسیم می شود .

 سلول های جدید و جوان پس از گذراندن این مراحل ساخته می شوند.

سلنیوم سولفید اثر مهاری خود را در طی مرحله ی سنتز (S) در ساخت DNA اعمال می کند ، به این ترتیب که با کاهش سطح و تعداد باز های آلی تیمیدین که برای همانند سازی DNA مورد نیاز است ، مانع از ساخت  DNA شده و از رشد و تقسیم سلولی جلوگیری می کند و به این ترتیب سلول های اپیدرمی که با سرعت زیادی در حال تقسیم بوده اند و باعث ایجاد پوسته و فلس می شدند ، با سرعت کمتری تقسیم شده و از تولید فلس و پوسته جلوگیری کرده و باعث درمان شوره ی سر می شود. سلنیوم سولفید سمی است و برای محیط زیست خطرناک است.

 زینک پریتیون
زینک پریتیون(ZPT) یک ترکیب ضد میکروبی و ضد قارچی است و در درمان شوره ی سر از زینک پریتیون استفاده ی گسترده ای می شود. 
ZPT باعث ورود مس به داخل سلول قارچ می شود و به صورت غیر مستقیم باعث مهار سلول قارچ می شود، ZPT همانند آینوفورها ( حامل های مس) عمل می کنند به این صورت که آینوفورها مولکول های محلول در چربی هستند که باعث انتقال مس از عرض لایه ی لیپیدی غشای پایه به داخل سلول می شوند. مس با کمک ZPT  وارد سلول قارچ می شود و عملکرد آهن-گوگرد موجود در آنزیم ها (Aconitase و Homoaconitase) که در متابولیسم قارچ ضروری هستند رامهار می کند. این اولین ترکیب یون-فلزی است که با افزایش مقدار فلز در داخل سلول باعث مهار رشد قارج می شود. در نتیجه تعداد قارچ ها کمتر شده ، ساخت اولئیک اسید و سلول های جوان پوست محدودتر شده و مانع از تشکیل فلس می شود، به این ترتیب شوره ی سر از بین می رود .